Het Poortje van het voormalige Burgerweeshuis is niet aan de binnenkant te bezichtigen. Het Burgerweesthuis werd gesticht in 1554. De eerste locatie was gelegen op de hoek Donkerstraat/Markt. Vanaf 1650-1872 was het weeshuis gehuisvest in de Wheme, het pand naast het poortje. In 1872 verhuisde het weeshuis voor de derde keer en nu naar de andere zijde van het Kerkplein. In 1937 vertrok de laatste wees. Het Burgerweeshuis is nu een stichting, die financiële steun verleent aan instellingen op cultureel, maatschappelijk en sociaal gebied in Harderwijk.

Het Historische Havenkwartier van Harderwijk bestaat uit: Op Monumentendag zijn hier de volgende activiteiten: In de Botterloods Bij Scheepshelling Veluvia: Bij Molen de Hoop: Bovenstaande activiteiten vinden plaats op zaterdag 12 september en worden, afhankelijk van de beschikbare vrijwilligers, herhaald op zondag 13 september.

Tijdens deze Open Monumentendag is de Archeologische kelder van de Dwangburcht geopend en is een stadsgids aanwezig. Tijdens archeologische opgravingen in 2022 zijn resten van de Dwangburcht, die aan het eind van de middeleeuwen is gebouwd, teruggevonden. Ook de plek van de Peelenpoort is vastgesteld.

De achtkanter De Hoop aan de Havendijk werd gebouwd in de periode 1991 tot en met 1999. Bij de herbouw werd gebruik gemaakt van delen van een molenachtkant uit Oldenzaal, de molen van Reerink. Reerink haalde deze molen in 1913 uit Weesp, waar hij bekend stond als ‘de reus van Weesp’. Afgelopen jaar zijn de kap en de wieken van de molen gerestaureerd. Er worden gratis rondleidingen gegeven en ervaar de draaiende wieken van dichtbij. In het Bakkerijmuseum bakken de bakkers vandaag de heerlijkste koeken. Op zaterdag 12 september zijn er op het Historisch Havenkwartier, waar de molen deel vanuit maakt, allerlei activiteiten. Zie Historisch Havenkwartier.

In de Snijcamer van de Gelderse Academie is het Marius van Dokkummuseum gevestigd en dus niet vrij toegankelijk. Reguliere museumentree: gratis met Museumkaart of VriendenLoterij VIP kaart De anatomische lessen van de Gelderse Academie werden eerst in de Catharinakapel gegeven. In het rampjaar 1672 werd het anatomisch theater aldaar door de Franse troepen verwoest. In 1705 werd dit gebouw naast de kruidentuin ingericht als laboratorium, magazijn en anatomiekelder van de Gelderse Academie. De hoogleraren gaven hier anatomielessen. Het pand heette daarom ook wel “snijcamer”.

De Botterloods en de Vischafslag herinneren aan het visserijverleden van Harderwijk. Vanaf 1913 stond de visafslag aan de andere kant van de haven en werd gesloopt in 1972, omdat door de sterk teruglopende visvangst de exploitatie steeds moeilijker werd. Dankzij particulier initiatief kon de nieuwe Vischafslag en Botterloods op 15 april 2016 worden geopend. Tijdens deze Open Monumentendagen zijn het Bottermuseum met de Botterloods en de Vischafslag te bezichtigen. Op zaterdag 12 september zijn er in het Historisch Havenkwartier allerlei activiteiten, ook voor kinderen. Zie Historisch Havenkwartier

De Linnaeustoren is door het jaar heen niet open en ook op deze Monumentendag niet aan de binnenkant te bezichtigen. Het trappenhuis in de Linnaeustoren is krap, dus er kunnen sowieso niet veel personen tegelijkertijd naar boven. De Linnaeustoren is in de 16e eeuw gebouwd en deed dienst als trappenhuis. De inwendige trap gaf toegang tot de etages van de Commanderij, het hoofdkwartier van de Johannieterorde. De overige gebouwen van de kloosterode stonden in ‘s-Heeren Loo (gemeente Ermelo). Een gedenksteen (jaartal 1570) en twee wapenschilden (links het familiewapen van commandeur Ten Start en rechts het wapen van de Johannieterorde) herinneren aan de voltooiing van het pand. In de academietijd deed het dienst als gevangenis voor studenten. De naam kwam in zwang nadat men in 1869 een borstbeeld van de Zweedse plantkundige Linnaeus, die hier in 1735 promoveerde, in een nis in het torentje plaatste.

Het voormalige Catharinaklooster is aan de binnenkant beperkt te bezichtigen. Dit gebouw vormde samen met Academiestraat 14 en de Catharinakapel het kloostercomplex van het Sint-Catharinaklooster. Na de reformatie kregen de gebouwen een wereldlijke functie. In 1593 fungeerde het als woning en werkplaats voor Engelse wevers uit Norwich. Van 1843 tot 1908 was het het magazijn van het Koloniaal Werfdepot. Bekijk in ieder geval de 500 jaar oude gewelvenkelder van het gebouw. Sinds 1983 is het voormalige klooster in gebruik als centrum voor de kunsten, Cultuurkust. Cultuurkust is op Open Monumentendag voor publiek geopend. Tijdens onze open dag kunnen bezoekers binnenlopen om kennis te maken met het cursusaanbod van Cultuurkust. Tussen 10.00 – 14.00 uur bieden we een aantal gratis workshops aan, zodat mensen kunnen ervaren wat er mogelijk is. Daarnaast geven we informatie over onze organisatie en helpen we bezoekers die zich willen inschrijven voor een cursus.

Tijdens Open Monumentendag wordt de Smeepoort opengesteld. Nadat Harderwijk in 1231 stadsrechten had gekregen, werd de stad ommuurd. Harderwijk bezat vijf stadspoorten: twee aan de zeezijde (Hoge Bruggepoort en Vischpoort) en drie aan de landzijde (Smeepoort, Luttekepoort en Grote Poort). Van de poorten aan de landzijde zijn alleen restanten overgebleven. De Smeepoort is zo’n restant. In 1673 sloopten Franse troepen een groot deel van de Smeepoort, nu resteert nog slechts een zijdeel met een wachtvertrek. In de muur zitten drie zogenaamde vloedstenen. Zij geven de hoogte van het water aan tijdens: de Allerheiligenvloed (1570), de vloed van 1825 en de overstroming van 1916. Deze laatste overstroming, die vooral ook in Noord-Holland veel slachtoffers veroorzaakte, was de definitieve aanleiding tot het afsluiten van de vroegere Zuiderzee.

Het Voormalige Kantongerecht is door het jaar heen niet te bezichtigen. Op Open Monumentendag is de benedenverdieping beperkt opengesteld. Dit statige herenhuis, gebouwd in Lodewijk XV-stijl, dateert in de huidige vorm uit de achttiende eeuw. De kern van het herenhuis is veel ouder en dateert van kort na de grote stadsbrand in 1503. Oorspronkelijk waren er drie huizen: twee panden met evenwijdig gelegen kappen en een derde huis dat er dwars achter stond. Aan de achterzijde zijn de verschillende huizen nog zichtbaar. In 1712 werden de verschillende delen in opdracht van Antony van Westervelt tot één groot herenhuis samengevoegd. In de voorkamer is prachtig beschilderd panoramabehang uit 1814, afkomstig van de firma Zuber in Rixheim (Frankrijk), met voorstellingen van het landleven in Zwitserland: La vue Suisse en La Grande Helveti. Het pand is in 1961/1962 gerestaureerd en van 1984 tot 2004 in gebruik geweest als kantongerecht. Thans bevinden zich kantoorruimtes en appartementen in het pand.