De Archeologische kelder van de Dwangburcht is door het jaar heen alleen te bezoeken tijdens een stadswandeling. Tijdens deze Open Monumentendag is de Archeologische kelder van de Dwangburcht geopend en is een stadsgids aanwezig. Tijdens archeologische opgravingen in 2022 zijn resten van de Dwangburcht, die aan het eind van de middeleeuwen is gebouwd, teruggevonden. Ook de plek van de Peelenpoort is vastgesteld.

Oorspronkelijk stond op deze plaats een vrijstaande verdedigingstoren in de voormalige Zuiderzee. De voet van de zeetoren maakte daarna als bastion, ook wel rondeel genoemd, onderdeel uit van de vestingwerken van de stad. Van 1539 tot 1581 vormde het bastion een deel van het Nieuwe Blokhuis, de dwangburcht van de hertog Karel van Gelre. Delen van het bastion fungeerden lange tijd ook als de zogenaamde “kiekmuur” waar de vissers en vissersvrouwen bij noodweer over de voormalige Zuiderzee konden uitkijken. In 1933 werd deze kiekmuur gesloopt. Bij archeologisch onderzoek zijn de restanten van het bastion en de kiekmuur teruggevonden. In 2018 werd het bastion gerestaureerd en is de kiekmuur gereconstrueerd. Het vierkante blok in het straatwerk geeft de voet van de oude zeetoren aan.

De watertoren is gebouwd in 1895 naar een ontwerp van D. de Leeuw. De hoogte is 18,95 m; de inhoud van het waterreservoir is 336 m3. Tegenwoordig: tentoonstellingsruimte voor objecten uit WO II. Op Open Monumentendag is het herinneringscentrum, dat in de watertoren is gevestigd, geopend.

De Smeepoort is door het jaar alleen te bezoeken tijdens een stadswandeling. Tijdens Open Monumentendag wordt de Smeepoort opengesteld. Nadat Harderwijk in 1231 stadsrechten had gekregen, werd de stad ommuurd. Harderwijk bezat vijf stadspoorten: twee aan de zeezijde (Hoge Bruggepoort en Vischpoort) en drie aan de landzijde (Smeepoort, Luttekepoort en Grote Poort). Van de poorten aan de landzijde zijn alleen restanten overgebleven. De Smeepoort is zo’n restant. In 1673 sloopten Franse troepen een groot deel van de Smeepoort, nu resteert nog slechts een zijdeel met een wachtvertrek. In de muur zitten drie zogenaamde vloedstenen. Zij geven de hoogte van het water aan tijdens: de Allerheiligenvloed (1570), de vloed van 1825 en de overstroming van 1916. Deze laatste overstroming, die vooral ook in Noord-Holland veel slachtoffers veroorzaakte, was de definitieve aanleiding tot het afsluiten van de vroegere Zuiderzee.

Het Voormalige Kantongerecht is door het jaar heen niet te bezichtigen. Op Open Monumentendag is de benedenverdieping beperkt opengesteld. Dit statige herenhuis, gebouwd in Lodewijk XV-stijl, dateert in de huidige vorm uit de achttiende eeuw. De kern van het herenhuis is veel ouder en dateert van kort na de grote stadsbrand in 1503. Oorspronkelijk waren er drie huizen: twee panden met evenwijdig gelegen kappen en een derde huis dat er dwars achter stond. Aan de achterzijde zijn de verschillende huizen nog zichtbaar. In 1712 werden de verschillende delen in opdracht van Antony van Westervelt tot één groot herenhuis samengevoegd. In de voorkamer is prachtig beschilderd panoramabehang uit 1814, afkomstig van de firma Zuber in Rixheim (Frankrijk), met voorstellingen van het landleven in Zwitserland: La vue Suisse en La Grande Helveti. Het pand is in 1961/1962 gerestaureerd en van 1984 tot 2004 in gebruik geweest als kantongerecht. Thans bevinden zich kantoorruimtes en appartementen in het pand.

Het voormalige Catharinaklooster is aan de binnenkant beperkt te bezichtigen. Dit gebouw vormde samen met Academiestraat 14 en de Catharinakapel het kloostercomplex van het Sint-Catharinaklooster. Na de reformatie kregen de gebouwen een wereldlijke functie. In 1593 fungeerde het als woning en werkplaats voor Engelse wevers uit Norwich. Van 1843 tot 1908 was het het magazijn van het Koloniaal Werfdepot. Bekijk in ieder geval de 500 jaar oude gewelvenkelder van het gebouw. Sinds 1983 is het voormalige klooster in gebruik als centrum voor de kunsten, Cultuurkust. Cultuurkust is op Open Monumentendag voor publiek geopend. Tijdens onze open dag kunnen bezoekers binnenlopen om kennis te maken met het cursusaanbod van Cultuurkust.

De Linnaeustoren is door het jaar heen niet open en ook op deze Monumentendag niet aan de binnenkant te bezichtigen. Het trappenhuis in de Linnaeustoren is krap, dus er kunnen sowieso niet veel personen tegelijkertijd naar boven. De Linnaeustoren is in de 16e eeuw gebouwd en deed dienst als trappenhuis. De inwendige trap gaf toegang tot de etages van de Commanderij, het hoofdkwartier van de Johannieterorde. De overige gebouwen van de kloosterode stonden in ‘s-Heeren Loo (gemeente Ermelo). Een gedenksteen (jaartal 1570) en twee wapenschilden (links het familiewapen van commandeur Ten Start en rechts het wapen van de Johannieterorde) herinneren aan de voltooiing van het pand. In de academietijd deed het dienst als gevangenis voor studenten. De naam kwam in zwang nadat men in 1869 een borstbeeld van de Zweedse plantkundige Linnaeus, die hier in 1735 promoveerde, in een nis in het torentje plaatste.

De Botterloods en de Vischafslag herinneren aan het visserijverleden van Harderwijk. Vanaf 1913 stond de visafslag aan de andere kant van de haven en werd gesloopt in 1972, omdat door de sterk teruglopende visvangst de exploitatie steeds moeilijker werd. Dankzij particulier initiatief kon de nieuwe Vischafslag en Botterloods op 15 april 2016 worden geopend. Tijdens deze Open Monumentendagen zijn het Bottermuseum met de Botterloods en de Vischafslag te bezichtigen.

Tijdens deze Open Monumentendag wordt de scheepswerf opengesteld. Op de scheepswerf van Oost werd in 1911 een smederij geopend, die onder meer onderdelen voor de botters maakte. Deze smederij wordt nu nog regelmatig gebruikt en kan bezocht worden. Er zijn op het Historisch Havenkwartier allerlei activiteiten, onder andere bij de smid, die uitleg geeft. Zie Historisch Havenkwartier.

Het stuk muur aan de Hortuskant van de onderdoorgang van de Markt naar het Hortuspark is een restant van de kapel van het Minderbroederklooster. De rest van de kapel stond op de Markt.